Chi hội Du lịch Kiên Hải đang làm Đề án Làng Bè Hòn Sơn: đi bằng con đường pháp lý, tổ chức lại cho đúng quy định. Không phải đi xin cho làm, mà là đề nghị nhà nước hướng dẫn để bà con làm cho đúng.
Ngày 10 tháng 6 năm 2026, Ủy ban nhân dân đặc khu Kiên Hải đã ra văn bản chấn chỉnh hoạt động bè du lịch tự phát tại Nam Du và Hòn Sơn. Văn bản chỉ rõ: kinh doanh du lịch còn tự phát, phương tiện chở khách chưa đủ điều kiện, an toàn thực phẩm chưa bảo đảm, chưa trang bị đủ dụng cụ cứu sinh. Yêu cầu là: bè nào chưa đủ điều kiện thì không được tổ chức đón khách.
Đây không phải chuyện của riêng ai. Bè nào trong bà con hiện đang có khách ghé ăn uống mà chưa có giấy tờ đầy đủ - khu vực biển, giấy nuôi trồng, giấy an toàn thực phẩm, giấy phòng cháy - đều đang nằm trong diện này.
Vụ đầu tiên là vụ sát sườn nhất với bà con mình: một bè nuôi cá có nhà hàng đón khách, y như cách nhiều bè Hòn Sơn đang làm, đã bị buộc tháo dỡ sạch.
Ngoài chuyện bị tháo dỡ, luật còn quy định: muốn chở khách du lịch bằng ghe, xuồng thì người đứng ra làm phải là doanh nghiệp hoặc hợp tác xã, hộ cá nhân không được phép làm việc này. Nếu hộ cá nhân tự đứng ra chở khách, mức phạt là 60 đến 75 triệu đồng cho một lần vi phạm.
Cái bị chấn chỉnh là làm tự phát, không đủ điều kiện. Còn chuyện vừa nuôi cá vừa đón khách thì có hẳn văn bản khuyến khích. Bà con đọc tên văn bản dưới đây, ai cũng tra được.
Vừa ban hành. Nói phải mở rộng nhóm sản phẩm du lịch cộng đồng, để người dân có sinh kế bền vững từ du lịch cộng đồng. Tỉnh đang soạn chương trình hành động - đây là lúc mình chen vào cho kịp.
Trong sáu ngành kinh tế biển được ưu tiên: du lịch biển đứng thứ nhất, nuôi trồng hải sản đứng thứ tư. Làng bè mình nằm đúng chỗ hai ngành ưu tiên gặp nhau.
Nhà nước khuyến khích đầu tư sản phẩm du lịch biển đảo, du lịch sinh thái, du lịch cộng đồng có sự tham gia của cộng đồng dân cư. Đúng thứ bà con đang làm.
Nuôi biển gần bờ phải gắn với bảo tồn biển và du lịch; khuyến khích làm cùng lúc nuôi biển, du lịch và vận tải biển trên cùng một vùng nước.
Chủ tịch Ủy ban nhân dân đặc khu Kiên Hải nay ký được giấy giao khu vực biển tới 5 ha trong 3 hải lý, giải quyết 30 ngày. Giấy xác nhận đăng ký nuôi lồng bè chỉ 5 ngày làm việc, không mất phí. Trước đây phải lên huyện, lên tỉnh.
Hộ nuôi liên tục từ 24 tháng trở lên, sống chính bằng nghề nuôi thì được miễn tiền sử dụng khu vực biển - tức giữ lại 5,7 đến 7,5 triệu đồng mỗi héc ta mỗi năm theo mức tỉnh An Giang đang áp.
Địa bàn hải đảo được hỗ trợ 100% kinh phí xây dựng mô hình trình diễn và 100% chi phí tập huấn, kể cả ăn ở đi lại. Vay không cần thế chấp: hộ 300 triệu, tổ hợp tác 500 triệu, hợp tác xã tới 5 tỷ.
Đó là lý do Chi hội Du lịch Kiên Hải làm Đề án Làng Bè Hòn Sơn.
Cách làm không phức tạp như nghe qua tưởng: từng hộ vẫn đứng tên khu vực biển và giấy nuôi trồng của mình - không ai mất bè, không ai mất quyền làm chủ chỗ mình đang nuôi. Còn phần chở khách, bán vé, ký hợp đồng với công ty du lịch thì bà con cùng nhau lập một tổ hợp tác (sau này đủ điều kiện thì lên hợp tác xã) để đứng ra làm, vì luật bắt phần này phải do tổ chức đứng tên, không phải do một hộ đứng tên.
Nghề nuôi vẫn là gốc. Du lịch là phần thu thêm, không phải thứ thay thế nghề nuôi.
Bè ở Hòn Sơn không đứng một chỗ quanh năm. Gió đổi mùa thì bè kéo qua bãi khác, đó là chuyện sống còn chứ không phải muốn hay không. Hòn Sơn hiện có hơn mười cái bè, nên mỗi bãi cần một vùng neo đậu đủ rộng cho cả làng bè, không phải một chấm nhỏ.
Bè kéo về Bãi Giếng tránh gió chướng. Vùng neo đề xuất 500 m × 50 m, tương đương 2,5 ha mặt nước.
Mùa gió nam, bè về Bãi Bàng. Vùng neo đề xuất 500 m × 50 m, tương đương 2,5 ha mặt nước.
Gió bấc về thì bè kéo qua Bãi Thiên Tuế. Vùng neo đề xuất 500 m × 50 m, tương đương 2,5 ha mặt nước.
| Vùng neo | Mùa gió | Điểm giữa vùng | Bốn góc vùng (vĩ độ, kinh độ) |
|---|---|---|---|
| Bãi Giếng | Chướng tháng giêng - tháng 3 âm lịch |
9.804705 104.613755 |
9.802443, 104.613972 9.802530, 104.614419 9.806967, 104.613538 9.806880, 104.613091 |
| Bãi Bàng | Nam tháng 4 - tháng 8 âm lịch |
9.815368 104.658710 |
9.817609, 104.658330 9.817490, 104.657890 9.813127, 104.659090 9.813246, 104.659530 |
| Bãi Thiên Tuế | Bấc tháng 9 - tháng 12 âm lịch |
9.796412 104.609485 |
9.794293, 104.610313 9.794498, 104.610719 9.798531, 104.608657 9.798326, 104.608251 |
Tôi là Lý Minh Giang, gắn bó với đảo Hòn Sơn hơn 30 năm, hiện là Tổng Thư ký Chi hội Du lịch Kiên Hải - chi hội trực thuộc Hiệp hội Du lịch tỉnh An Giang, thành lập theo Quyết định số 09/2025/QĐ-ATA ngày 05 tháng 11 năm 2025.
Và tôi nói thẳng để bà con biết rõ: tôi cũng có một bè trong danh sách sáu bè của đề án này - bè Sea Mê. Tôi không đứng ngoài kêu gọi suông, tôi cùng thuyền cùng hội với bà con, cùng phải làm giấy tờ, cùng phải chịu bộ điều kiện an toàn như mọi bè khác. Bè của tôi không được ưu tiên hơn ai - bè nào đủ điều kiện thì được chọn làm trước, không phải vì ai quen ai.
Tôi tin cách duy nhất để giữ được nghề lâu dài là làm cho đúng luật, và làm cùng nhau.
Đây là chỗ quyết định đề án đứng hay đổ, nên tôi giải thích kỹ để bà con yên tâm.
Luật cho phép Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp xã giao khu vực biển trực tiếp cho cá nhân để nuôi trồng thủy sản, trong phạm vi 3 hải lý và không quá 5 ha.
Nhiều hộ nuôi lâu năm, thường trú tại chỗ và sống chính bằng nghề nuôi, còn có thể được miễn tiền sử dụng khu vực biển theo quy định. Đây là quyền lợi riêng của cá nhân - nếu để tổ chức đứng tên thì mất quyền này.
Luật quy định rõ: kinh doanh chở khách du lịch bằng đường thủy chỉ được phép nếu người đứng ra làm là doanh nghiệp hoặc hợp tác xã. Hộ cá nhân tự làm là vi phạm, phạt 60 đến 75 triệu đồng.
Nên phần này bà con góp lại lập một tổ chức chung để đứng tên. Giữa hộ và tổ chức làm việc với nhau bằng hợp đồng dịch vụ nội bộ - rõ ràng, sòng phẳng, có văn bản.
Không phải mười bước làm một lúc. Có bước chạy song song, có bước phải chờ bước trước xong. Cái nào chờ nhà nước thì ghi rõ để bà con khỏi sốt ruột.
Ở Cát Bà, Hải Phòng: 11 hộ nuôi cá lồng bè gộp phần diện tích được giao của từng hộ lại thành một tổ hợp tác (Tổ hợp tác Nhà bè Hải Phong), đủ quy mô để làm du lịch trải nghiệm kết hợp lưu trú trên bè. Từng hộ vẫn là hộ nuôi cá, chỉ có phần đón khách là làm chung. Mô hình này hiện đã được công nhận kỷ lục Việt Nam về quy mô.
Ở Vân Đồn, Quảng Ninh: Hợp tác xã Nuôi trồng và Du lịch trải nghiệm Thành Tuân được nhà nước giao 20,15 ha mặt biển, mục đích ghi rõ trong quyết định là "nuôi trồng thủy sản kết hợp du lịch, trải nghiệm", thời hạn sử dụng đến năm 2050. Đây là bằng chứng rõ nhất: luật Việt Nam cho phép một khu vực biển vừa nuôi trồng vừa làm du lịch, không phải chuyện xin chưa từng có.
Và ngay tại Kiên Hải mình cũng đã có sẵn một hợp tác xã làng bè: Hợp tác xã Tiến Đạt trên đảo Lại Sơn, 10 thành viên, đang kết hợp nuôi cá lồng bè với làm dịch vụ du lịch. Bà con bên đó mong xây hợp tác xã du lịch làng bè từ mấy năm trước mà tới nay vẫn chưa làm được - vì lo nuôi cá đã hết sức, không ai rảnh lo thêm phần đón khách. Đây là bài học lớn nhất cho mình: muốn làm du lịch thì phải có người lo riêng việc đó, không thể vừa nuôi cá vừa tiện tay làm du lịch.
Nhà bè Hải Phong: 11 hộ gộp lại làm chung phần đón khách, từng hộ vẫn giữ nghề nuôi của mình.
Hợp tác xã Thành Tuân được giao 20,15 ha mặt biển với mục đích kép, thời hạn tới năm 2050.
Khách ra tận nơi xem thu hoạch. Nghề nuôi không mất đi, chỉ được thêm giá trị.
Ghi tên ở bước này chưa phải cam kết gì ràng buộc - chỉ để tôi biết bè nào quan tâm, chuẩn bị cho buổi họp bà con sắp tới.
| Việc | Làm một mình (như hiện nay) | Làm chung theo đề án |
|---|---|---|
| Giấy khu vực biển, giấy nuôi trồng | Tự làm, dễ nản, dễ sai, dễ bỏ dở | Được Chi hội hướng dẫn từng bước |
| Chở khách bằng ghe, xuồng | Luật không cho phép hộ cá nhân tự làm, có thể bị phạt 60 đến 75 triệu | Do tổ hợp tác hoặc hợp tác xã đứng tên, đúng luật |
| Khi bị kiểm tra, nhắc nhở | Một mình đối diện, không ai đứng cùng | Có tổ chức đại diện làm việc với cơ quan nhà nước |
| Tiêu chuẩn an toàn, giá cả | Mỗi bè một kiểu, khách khó tin | Có bộ tiêu chuẩn chung, có chấm điểm hằng năm |
| Khi có rủi ro, thời tiết xấu | Tự xoay, tự chịu | Có quy trình chung, có người phụ trách an toàn |
| Học nghề đón khách, sơ cấp cứu | Tự học hoặc không học | Được tập huấn chương trình "Ngư dân làm du lịch" |
Muốn đón khách hợp pháp, bè phải đạt đủ 7 nhóm điều kiện. Nghe qua tưởng nhiều, nhưng phần lớn là những thứ hợp lý, làm được.
Không ai bắt bà con nhảy một phát lên chuẩn cao nhất. Mỗi hạng mục chia ba mức - làm xong mức một là đã không sai luật, mức hai là đón khách an toàn, mức ba mới là chuẩn để được công nhận điểm du lịch.
| Hạng mục | Mức 1 · không sai luật | Mức 2 · đón khách an toàn | Mức 3 · chuẩn công nhận |
|---|---|---|---|
| Áo phao, cứu sinh | Đủ số áo phao cho khách | Thêm cỡ trẻ em, dây cứu sinh, người được huấn luyện | Đồng bộ, có sổ bảo trì |
| Lan can, sàn | Rào tạm chỗ nguy hiểm | Lan can liên tục, có tay vịn | Module nhôm hoặc inox tháo lắp mang theo bè |
| Cháy nổ | Bình chữa cháy, tách bếp gas khỏi khu khách | Thêm nội quy, phương án bằng văn bản | Tự kiểm tra định kỳ, có hồ sơ |
| Rác, nước thải | Thùng phân loại, tự chở về bờ | Bồn chứa tháo lắp, lịch chuyển cố định | Đấu nối với hệ thu gom chung của đảo |
| Phao nổi | Giữ nguyên, hỏng đâu vá đó | Kiểm tra định kỳ, thay dần | Chuyển vật liệu bền hơn (khoản tốn nhất, tính tới 2030) |
| Giấy mặt biển | Đã nộp hồ sơ | Có quyết định cho vùng chính | Đủ ba quyết định cho ba mùa |
| Tổ chức | Ký hợp đồng tổ hợp tác | Tổ hợp tác chạy ổn định | Nâng lên hợp tác xã |
| Giá cả | Bảng giá viết tay, treo chỗ khách thấy | Giá thống nhất cả làng bè | Thực đơn in, có nhận diện chung |
| Chở khách | Thuê đơn vị đã đủ điều kiện | Hợp đồng dịch vụ, có danh sách khách từng chuyến | Tổ chức của mình tự vận chuyển |
Tôi không hứa 90 ngày là xong hết mọi giấy tờ - nói vậy là nói dối bà con. Nhưng tôi cam kết ba tháng tới mình đi được một quãng đường rõ ràng, cầm được kết quả thật trong tay.
1. Ghi tên vào danh sách hộ muốn tham gia đợt đầu.
Nhắn cho tôi qua Zalo hoặc Facebook, nói rõ tên, tên bè, muốn tham gia. Ghi tên ở bước này chưa phải cam kết gì ràng buộc - chỉ là để tôi biết bè nào quan tâm, chuẩn bị cho buổi họp.
2. Đăng ký dự buổi họp bà con sắp tới.
Đây là buổi bàn trực tiếp, nghe bà con hỏi, tôi trả lời hết những gì tôi biết. Ngày giờ cụ thể tôi sẽ báo riêng qua nhóm Zalo.
Tôi là Giang, cũng có bè Sea Mê trong danh sách này, cũng đang lo y như bà con. Tôi không hứa đây là con đường dễ hay nhanh - nhưng tôi tin đây là con đường chắc, và đi cùng nhau thì nhẹ hơn đi một mình. Ai còn thắc mắc gì, cứ nhắn tôi qua Zalo hoặc Facebook, tôi trả lời hết.