Người ta hay hỏi tôi bản đồ Hòn Sơn. Tôi không cần mở Google Maps. Sống ở đây hơn 30 năm, cái bản đồ đó nằm trong đầu rồi. Mà cách dân đảo “đọc” đảo không giống trên ứng dụng. Chúng tôi đọc theo địa hình: đầu rùa, cổ rùa, thân rùa. Mốc chỉ đường là Con Rùa, là Cục đá Bàn, là Lăng Ông. Bài này tôi vẽ bản đồ theo cách người đảo nói chuyện với nhau.
Tôi là Giang, sinh sống và làm việc tại đảo Hòn Sơn hơn 30 năm.
Vì sao Hòn Sơn giống con rùa?
Nhìn từ hướng nam, khoảng 180 độ, đảo Hòn Sơn có hình dáng giống một con rùa đang bơi ra biển: phần nhô ra về phía tây là đầu rùa, đoạn thắt vào giữa là cổ rùa, phần thân đảo rộng về phía đông là thân rùa.
Toàn cảnh đảo Hòn Sơn nhìn từ hướng Nam, rõ hình dáng giống con rùa
Người đảo lấy “Đầu Rùa” và “Cổ Rùa” làm mốc chỉ đường thực tế. Khi dẫn khách từ Bãi Nhà xuống Bãi Giếng, tôi hay nói: “Chạy theo hướng tây, tới Đầu Rùa rồi quẹo vào.” Khách lần đầu nghe chưa hiểu, nhưng nhìn vào địa hình là thấy ngay. Cái cách chỉ đường bằng địa hình như vậy đã dùng từ đời ông bà, không có Google Maps mà vẫn không lạc.
Khu Đầu Rùa, tức khu gần Bãi Giếng, 20 đến 30 năm trước còn là ruộng trồng lúa. Bây giờ đã thành khu dân cư, chợ hải sản, quán cà phê. Đảo đổi thay nhanh lắm.
Toàn cảnh đảo và bè nuôi cá, thấy địa hình tổng thể của Hòn Sơn
Con Rùa đá ở đâu?
Ngoài hình dáng tổng thể của đảo, Hòn Sơn còn có một tảng đá tự nhiên hình con rùa là điểm check in thực tế. Con Rùa đá nằm gần Bãi Bấc, dưới chân một con dốc.
Tảng đá Con Rùa Hòn Sơn, điểm check in quen thuộc gần Bãi Bấc
Tảng đá này có hình khá giống rùa nếu nhìn đúng góc: phần đầu đá nhô lên, thân đá tròn, bốn chân đá tỏa ra hai bên. Khách du lịch hay chụp ảnh đứng cạnh hoặc trên tảng đá.
Tìm Con Rùa không khó: từ Bãi Nhà đi đường xuyên đảo khoảng 4km sang Bãi Bấc, hỏi thêm người dân địa phương chỉ chỗ.
Bản đồ nhanh: đường ven biển 17km vòng đảo
Vòng đảo Hòn Sơn dài khoảng 16 đến 17km (tham khảo chung). Con đường ven biển mở từ thời Hà Đô vào đảo những năm 90, ban đầu là đường đất đỏ, nay đã bê tông thông thoáng toàn đảo. Tôi còn nhớ hồi nhỏ đoạn từ Bãi Giếng về Bãi Nhà không có đường, phải đi xuồng hoặc nhảy gành.
Đảo Hòn Sơn và làng chài ven biển nhìn từ tàu
Từ Bãi Nhà đến chợ Bãi Giếng
Từ Bãi Nhà chạy thẳng hướng tây theo đường ven biển, tới ngã ba Lăng Ông, rồi vào khu dân cư thêm vài trăm mét là tới chợ Bãi Giếng. Không quẹo, không lạc. Xe máy khoảng 5 đến 10 phút là tới.
Trên đoạn này có Bãi Cây Dương: dải có hàng dương và ghềnh đá nằm giữa Bãi Nhà và Bãi Giếng. Ngày xưa chưa có đường, từ Bãi Giếng về Bãi Nhà phải nhảy gành qua đây hoặc đi xuồng. Đó là con đường thời thơ ấu của nhiều người đảo thế hệ tôi.
🔶[CẦN ANH GIANG: xác nhận khoảng cách Bãi Nhà đến Bãi Giếng là 1,6km hay 2km chính xác]
Đường xuyên đảo: Bãi Nhà đến Bãi Bấc là 4km
Ngoài đường ven biển, có đường xuyên đảo từ Bãi Nhà sang Bãi Bấc dài khoảng 4km. Đường này cắt qua giữa núi, ngắn hơn đi vòng ven biển. Hai bên đường rừng núi che phủ, mát hơn đi ven biển mùa hè. Khách đi xe máy tầm 10 đến 15 phút là qua, đoạn dốc mùa mưa cần thêm thận trọng.
Các mốc và điểm tham quan trên vòng đảo
Đảo và bè nổi Hòn Sơn nhìn từ biển
Lăng Ông Nam Hải: mốc tâm linh giữa hai bãi
Trên đường từ Bãi Nhà xuống Bãi Giếng, có ngã ba Lăng Ông. Đây là di tích thờ cá Ông (Nam Hải Đại Tướng Quân), được xếp hạng di tích cấp tỉnh. Mặt Lăng hướng ra biển. Người đảo ra khơi hay ghé lạy trước chuyến, cầu biển yên sóng lặng. Đây không phải điểm tham quan du lịch theo nghĩa thông thường mà là nơi tâm linh thật sự của dân biển.
Lễ hội Nghinh Ông diễn ra vào ngày 14 đến 16 tháng 10 âm lịch hằng năm. Đây là lễ hội lớn nhất đảo, người từ đất liền ra dự rất đông, không khí khác hẳn ngày thường. Ghé đúng dịp này thì thấy đảo sống động theo kiểu không phải mùa du lịch nào cũng có.
Mốc đá dân hay gọi tên
Người đảo có hệ thống mốc đá riêng để chỉ đường, không cần tên đường hay số nhà:
- Cục đá Bàn: tảng đá phẳng trên cung đường Bãi Giếng đến Bãi Nhà, gần nhà chú Thiện. Ngày xưa cả đoạn này chỉ có mỗi nhà ông đó, cục đá trở thành mốc. Bây giờ dân cư đông hơn nhưng người đảo vẫn gọi tên đó.
- Cục đá 81: mốc gần tháp phát sóng Vinaphone, dân dùng để chỉ đường vào làng phơi cá cơm Bãi Nhà.
- Bãi đá Trứng: bãi đá tròn nhẵn do sóng bào mòn hàng ngàn năm, từng viên như quả trứng gà. Leo và chụp hình được. Dân đảo hay đưa trẻ con ra đây chơi từ nhỏ.
🔶[CẦN ANH GIANG: xác nhận tên chính xác các mốc đá (“Cục đá 81”, “Cục đá Bàn”, “Bãi đá Trứng” hay “đá Chứng”) vì phụ đề tự động có thể sai]
Đỉnh Yên Ngựa và Ma Thiên Lãnh
Hai đỉnh núi chính của đảo:
- Đỉnh Yên Ngựa: tên gọi vì hình dáng giống yên ngựa nhìn từ xa. Đây là điểm cao nhất của đường xuyên đảo, lên bằng xe máy được. Ngắm toàn cảnh đảo và biển từ đây. Hoàng hôn trên đỉnh Yên Ngựa đẹp, gió trên đỉnh mát hơn dưới bãi rõ rệt.
- Đỉnh Ma Thiên Lãnh: đỉnh cao nhất đảo, khoảng 454m so với mực nước biển (tham khảo), nơi trekking nổi tiếng. Thời gian leo cả lên lẫn xuống khoảng 4 tiếng (tham khảo). Cần leo bộ, không phải đường xe máy. Tương truyền suối Tiên chảy từ đỉnh này xuống Bãi Bàng, tạo màu nước đặc trưng. Tôi chưa leo tận nguồn để kiểm chứng, nhưng chuyện đó người đảo kể từ xưa.
Vách đá dựng trên đường lên đỉnh núi Ma Thiên Lãnh Hòn Sơn
Lộ trình đi một vòng đảo trong ngày
Buổi sáng (5h30 đến 11h30):
– 5h30: Bình minh Bãi Bàng
– 7h00: Chợ hải sản Bãi Giếng (chợ sớm nhất rộ lúc 6h đến 6h30)
– 8h30: Đường ven biển Bãi Nhà đến Bãi Thiên Tuế, xem ghềnh đá
– 10h00: Qua đường xuyên đảo sang Bãi Bấc, xem làng chài
– 11h30: Ăn trưa hải sản
Buổi chiều (14h đến 18h30):
– 14h00: Tham quan Con Rùa đá gần Bãi Bấc
– 15h30: Leo Yên Ngựa hoặc cung đường ven biển chiều tà
– 17h30: Hoàng hôn cà phê Bãi Giếng
Buổi tối:
– 19h00: Chợ đêm Bãi Nhà
Câu hỏi thường gặp về bản đồ và địa danh Hòn Sơn
Bản đồ đảo Hòn Sơn thế nào?
Đảo hình dài, nhìn từ hướng nam giống con rùa. Vòng ven biển khoảng 17km. Trục chính gồm đường ven biển nối các bãi và đường xuyên đảo 4km từ Bãi Nhà sang Bãi Bấc.
Con Rùa Hòn Sơn ở đâu?
Có hai nghĩa: (1) Cả đảo nhìn từ hướng nam giống con rùa. (2) Tảng đá Con Rùa cụ thể nằm gần Bãi Bấc, dưới chân dốc. Khách hay check in ở tảng đá này.
Đi vòng quanh đảo Hòn Sơn bao xa?
Khoảng 16 đến 17km theo đường ven biển. Thuê xe máy một ngày là đủ ghé tất cả điểm. Không cần hướng dẫn viên nếu biết lộ trình.
Hòn Sơn có những điểm tham quan nào?
Bãi Bàng, Bãi Giếng, Bãi Bấc, Bãi Thiên Tuế, Con Rùa đá, Lăng Ông Nam Hải, đỉnh Yên Ngựa, đỉnh Ma Thiên Lãnh, chợ hải sản, làng bè.
Đường quanh đảo dài bao nhiêu km?
Khoảng 17km vòng ven biển. Đường xuyên đảo Bãi Nhà đến Bãi Bấc ngắn hơn, khoảng 4km.
Vì sao gọi Hòn Sơn là con rùa?
Nhìn từ hướng nam, địa hình đảo có phần đầu nhô ra, đoạn thắt cổ, phần thân rộng. Người đảo lấy Đầu Rùa, Cổ Rùa làm mốc chỉ đường từ thế hệ này sang thế hệ khác.
Đảo nhỏ mà nhiều mốc chỉ dân biết. Giang là bản đồ sống
Tự đi xe máy vòng đảo được, nhưng hay bỏ sót chỗ hay vì không biết tên. Cục đá Bàn, Bãi đá Trứng, Đầu Rùa, ngã ba Lăng Ông, không có trên Google Maps nhưng có trong đầu tôi. Đi tour với tôi, tôi kể chuyện từng mốc đá, từng bãi. Không phải thuyết minh mà là kể chuyện người sống ở đây 30 năm.
Xem tour Hòn Sơn 2N1Đ hoặc liên hệ Giang.
Hộp tác giả: Giang Biển Đảo
Tôi là Lý Minh Giang (Giang Biển Đảo), sinh sống và làm việc tại đảo Hòn Sơn hơn 30 năm. Chủ tàu Sea Mê, người sáng lập LAMOSE®. Giang biết từng tên mốc, từng con đường, từng câu chuyện đứng sau từng địa danh.
Bài liên quan
- 6 bãi biển Hòn Sơn: bãi nào đẹp nhất
- Chợ hải sản Bãi Giếng và làng bè Hòn Sơn
- Cẩm nang du lịch Hòn Sơn A-Z
Liên hệ Giang Biển Đảo: @giangbiendao